چرا صعود در زمستان؟ كوهنوردی جدی در غیر زمستان هم بی‌خطر نیست، پس چرا در فصل پربرف كه هوایی سردتر و متغیر و روزهای بسیار كوتاه دارد؟! پاسخ ساده است. اطلاعیه فدراسیون (یا دیگر سازمان‌ها) كه به آن اشاره شده، برای عموم مردم است كه توقع‌شان از كوهنوردی اجرای یك برنامه با كم‌ترین خطر ممكن، به منظور تفریح یا اجرای ورزشی سبك و «سالم» است. اما گروه‌های كوچكی از كوهنوردی هستند كه مصداق این سخن «كریس بانینگتون» ـ كوهنورد و كوه‌نویس بزرگ ـ هستند: "یك جاذبه بزرگ كوهنوردی، لذت تشنه‌آور خطر كردن است ...".

 دست و پنجه نرم كردن با سخت‌ترین شرایط (هوای سردتر، برف سنگین‌تر، بادهای سخت‌تر، روزهای كوتاه‌تر)، دیدن آن روی با شكوه‌تر و وحشی‌تر كوهستان و برخورداری از سكوت آسمانی‌ آن و به جا گذاشتن ركورد، از انگیزه‌های كوهنوردانی است كه در زمستان به كوه می‌زنند.

اما صعود زمستانی برای كسانی است كه در كوهنوردی تابستانی مهارت یافته‌اند، آموزش كافی دیده‌اند و به وسایل مناسب مجهزند. اهمیت و اولویت این سه عاملی كه به آن اشاره كردم، به همین ترتیب است. یعنی برای كار زمستانی، پیش از هر چیز باید تجربه‌ خوبی در كوهپیمایی عادی به دست آورد، آموزش‌های تئوریك (با مطالعه و شیوه‌ی چهره به چهره) را دوره كرد و دست آخر تجهیزات لازم را تهیه و به آنها اعتماد كرد. به بیان دیگر، این وسایل خوب نیست كه شما را قادر به اجرای یك برنامه‌ ناموفق یا كم‌خطر زمستانی می‌كند، بلكه تجربه و دانش شماست كه بخش عمده‌‌ كار را تضمین می‌كند. همین جا لازم به توضیح است كه تجربه و دانش، دفع‌كننده‌ حتمی خطرهای كوه‌نوردی زمستانی (و به طور كلی هر نوع كوهنوردی دیگر) نیست، بلكه سبب آن می‌شود كه در میدان سخت و بی‌ترحم این ورزش خوب بازی كنید و مرتكب خطاهای فاحش نشوید(شاید!). رفتن به كوه در زمستان، بدون تمرین و بی‌آنكه بر جزئیات فنی كار مسلط باشید، اقدام به خودكشی است- حتی اگر جدیدترین و گران‌بهاترین وسایل را با خود داشته باشید، اما اگر بهترین پوشاك و چادر را نداشته باشید،‌ ممكن است كه تجربه و دانش‌تان شما را زنده نگه دارد؛ چه با فرمان به موقعی كه برای برگشت می‌دهد، و چه با اجرای ریزه‌كاری‌های فنی یا ابتكار زدن‌های مكارانه.

 كوهنوردی زمستانه، آمیزه‌ تجربه و شور

كوه در زمستان جلوه‌ای پرشكوه و دیدنی دارد، اما وای اگر آن روی تند خوی‌اش بالا بیاید! هیچ كس نمی‌تواند بگوید كه "كوه مرا دوست دارد و آزارم نمی‌دهد". در واقع كوه همه را دوست دارد و زیبایی و نعمت‌های خود را به همگان چه پا بر آن بگذارد یا نه – ارزانی می‌دارد،‌ اما او به راه خود می‌رود و معصومیت آن خالی از خصلت وحشیانه و خشن نیست. «جوری كوكوچا» (كوهنورد اعجوبه‌ای كه اندك زمانی پس از «رینهولد مسنر» موفق به صعود 14 قله‌ی بالای هشت هزار متر شد در مدتی بسیار كمتر از مسنر، به جز اولین هشت هزارمتری خود، بقیه را در زمستان یا از مسیرهای نو صعود كرد) گفته بود كه كوه‌ها با او مهربانند. ولی او در سال 1989 در برنامه صعود جبهه‌ جنوبی «لوتسه» سقوط كرد و كشته شد.

 ذوق و دیدن ستیغ‌ها و دامنه‌های پربرف و اشتیاق درگیری با مشكلات، نمی‌تواند جایگزین تمرین‌هایی كه لازمه‌ روبه‌رو شدن با شرایط سخت زمستانی است بشود، برای داشتن یك صعود زمستانی خوب، باید مسیر را در تابستان صعود كرده باشید و یا دست كم اطلاعات مسیر مورد نظر را خوب جمع كرده باشید و كوهنوردی مشابه را در جاهای دیگر به انجام رسانده باشید.

برای یادگیری كوهنوردی به ویژه ریزه‌كاری‌های كار فنی و زمستانی، هیچ‌جا بهتر از گروه‌ها و باشگاه‌های كوهنوردی نیست. در این جاها می‌توان از تجربه‌ دیگران برخوردار شد، با دیدن كارهای دیگران انگیزه یافت، برای اجرای برنامه‌ خود «پا» پیدا كرد و با تأثیر «هم نیروزایی»، synergic ، كار گروهی به توانی بالاتر از جمع ساده‌ی توانایی‌های فردی دست یافت. حتی كسانی كه كارهای برجسته انفرادی انجام داده‌اند (برای مثال در ایران؛ زنده یاد جلال فروزان و محمد نوری) دانش و تجربه خود را در جریان كار گروهی و در گروه‌های كوهنوردی به دست آورده‌اند. این افراد پس از رسیدن به حدی از قابلیت، ممكن است به دلایلی و در چند روز كاری هم به برنامه های انفرادی دست بزنند.

 چند نكته

كوهنوردی در زمستان كاری جدی است كه خطرهایی در بر دارد. بدانید كه چه می‌كنید و بكوشید كه خانواده‌ و نزدیكان شما هم از واقعیت‌های كار مورد علاقه‌تان اطلاعاتی داشته باشند. خود را با بیمه‌های مناسب پوشش دهید.

بدون آن كه در كوهنوردی غیر زمستانی مهارت یافته باشید، در زمستان به كوه نروید.

گاه كوهنوردی در ماههای خارج از فصل رسمی زمستان هم می‌تواند به اندازه‌‌ای و حتی بیشتر از صعود زمستانی دشوار یا خطرناك باشد. فروردین ماه می‌تواند هوای بسیار متغیر و پرخطری داشته باشد، چند نفر از برترین كوهنوردان دماوندپیمای ایران در فروردین جان خود را در راه صعود به قله دماوند از دست داده‌اند: مجید بنی‌هاشمی، فرامرز فرامرزپور و پسرش مرتضی، و جلال فروزان.

گروههای كوچك (6-5 نفره) تركیب خوبی برای صعود زمستانی است. در چنین گروهی هم قابلیت تحرك زیاد است، هم امكان امداد در شرایط اضطراری هست، و هم به راحتی می‌توان پسماندها را جمع‌آوری كرده و از آلوده‌سازی و تخریب محیط جلوگیری كرد.

در انتخاب وسایل خوب دقت كنید: لازم نیست جدیدترین كفش و پوشاك موجود در بازار را بخرید، با كوهنوردان با تجربه مشورت كنید و وسایل خود را در برنامه‌های یك روزه زمستانی یا در مسیرهای شناخته شده و مطمئن امتحان كنید و چیزهای اضافه با خود نبرید. باركشی در شیب‌های پوشیده از برف طاقت‌فرسا است.

حدود سه برابر زمانی كه صرف یك صعود در تابستان می‌كنید، برای همان صعود در فصل زمستان در نظر بگیرید.

شیوه‌های مقابله با سرمازدگی و دیگر خطرها را فرابگیرد. اصول جست‌وجو و نجات را در برنامه‌های پیش از صعود‌های بزرگ تمرین كنید.

یاد بگیرید كه كارهایی مانند بستن بند كفش، عكاسی، حمایت كردن و هر كار دیگری با وسایل كوهنوری را با دستكش انجام دهید.

عینك مناسب (ضد UV) و كرم ضدآفتاب را فراموش نكنید.

جانورانی مانند بزكوهی و میش، در زمستان باردار هستند، و در مواردی ممكن است به علت گرسنگی و خستگی توان فرار نداشته باشند. با آنها مهربان باشید و آسوده‌شان بگذارید. حیواناتی مانند خرس هم ممكن است در سوراخ‌ها و غارها در حالت نیمه خواب باشند به این گونه مكان ها نزدیك نشوید.

از سوزاندن شاخه درختان و بوته‌ها برای گرم كردن خود بپرهیزید.

برگرفته شده از خبرگزاری میراث فرهنگی